Richtlijnen bevatten duidelijk omschreven kwaliteitseisen en behandeldoelen, die aan de hand van transparante proces- en uitkomstindicatoren worden getoetst. Daarnaast moet ook de doelmatigheid van het handelen worden meegenomen, zoveel mogelijk vanuit maatschappelijk perspectief. Deze doelmatigheid is gebaseerd op de therapeutische meerwaarde, het resultaat en de prijs van het handelen volgens de richtlijn.

Nefarma vindt dat richtlijnen een raamwerk zijn voor het klinisch handelen van artsen om patiënten zo goed mogelijk te behandelen. Artsen horen de vrijheid te hebben om bij individuele patiënten af te wijken van geformuleerde aanbevelingen in de richtlijnen, mits zij daarmee de vastgestelde behandel-doelen zo optimaal mogelijk benaderen. Zorgverzekeraars kunnen artsen aanspreken op het volgen van ichtlijnen. Zij dienen dit te doen met in acht name van de te behalen behandeldoelen. Ze mogen daarmee echter niet de aanspraak voor de verzekerden beperken.

 
Totstandkoming
Richtlijnen moeten altijd voldoen aan de laatste stand van wetenschap en praktijk. Ze dienen op basis van goede procedures en strakke tijdschema’s te worden opgesteld en onderhouden door experts, waaronder in elk geval artsen en patiënten. Gemotiveerde voorstellen van alle betrokken partijen moeten worden meegewogen. Tot die partijen behoren ook de farmaceutische bedrijven, omdat zij de kennis hebben van de nieuwste ontwikkelingen in de farmaceutische zorg. Alle partijen moeten onder-werpen op de agenda kunnen zetten.

Implementatie
De implementatie van richtlijnen staat onder regie van artsen. Zij hebben ook een rol in het meten van de effecten. De artsen hebben een open dialoog met belanghebbenden. Daartoe behoren patiënten, die hun ervaringen kunnen delen, maar ook farmaceutische bedrijven, die op grond van hun kennis over het product en het ziektebeeld de laatste ontwikkelingen kunnen inbrengen. Via geaccrediteerde nascholing kunnen farmaceutische bedrijven een rol spelen bij de implementatie van richtlijnen. Transparantie gaat daarbij mogelijke belangenverstrengeling tegen.
Een richtlijn kan worden vertaald in een zorgstandaard. Die beschrijft de rollen van de verschillende beroepsbeoefenaren, niet in de laatste plaats die van de apotheker.

Toezicht
Nefarma is van mening dat de organisatie die verantwoordelijk is voor richtlijnen snel moet kunnen inspelen op veranderingen die tot aanpassing van richtlijnen leiden. De door de minister ingestelde regieraad Kwaliteit van zorg moet daarop toezien. Deze regieraad kan voor de procesmatige aanpak te rade gaan bij het Nederlands normalisatie-instituut NEN. Dit instituut heeft veel ervaring in het opstellen, certificeren en bewaken van ingewikkelde procedures en kan bovendien door zijn Europese oriëntatie veel dubbel werk voorkomen.

Hoe werken richtlijnen voor…

… de patiënt
Richtlijnen bieden patiënten de zekerheid dat de zorgverlener handelt volgens de maatstaven die een goede behandeling garanderen. Met het oog op een optimale behandeling kan de arts van de richtlijn afwijken. De patiënt houdt dan aanspraak op de behandeling. Patiënten spelen ze een belangrijke rol in het opstellen en onderhouden van richtlijnen. Ze kunnen via hun patiëntenverenigingen zelf gemotiveerde voorstellen doen om richtlijnen op te stellen of aan te passen. Ook kunnen ze kwaliteitseisen en behandeldoelen inbrengen.

… de arts
Richtlijnen zijn bedoeld om de arts in zijn handelwijze te ondersteunen. Ze geven aan hoe de behandel-doelen in de meest voorkomende situaties kunnen worden behaald. In individuele gevallen kan het noodzakelijk zijn om van een richtlijn af te wijken, teneinde aan de kwaliteitseisen van een optimale behandeling te kunnen voldoen. Artsen zijn als inhoudsdeskundigen verantwoordelijk voor het opstellen, implementeren en naleven van de richtlijnen. Via medewerkerovereenkomsten met zorgverzekeraars kunnen ze worden aangesproken als ze te vaak (ongemotiveerd) afwijken van richtlijnen. De aanspraak van de verzekerde mag daaronder echter niet lijden, tenzij de patiënt duidelijk tegen de wil van de arts heeft gehandeld.

… de apotheker
De apotheker heeft door zijn specifieke kennis een adviserende rol bij het opstellen van farmaco-therapeutische richtlijnen en bij het eventueel afwijken ervan door de arts.

… de zorgverzekeraar
Zorgverzekeraars kunnen, mits gemotiveerd, aanpassingen van richtlijnen agenderen. Zij dienen de in de richtlijn genoemde behandeling te vergoeden. Ook als een arts gemotiveerd afwijkt van de richtlijn, moeten behandelingen waarop aanspraak bestaat altijd worden vergoed.